Jak przewidywać trudności rozwojowe u dzieci z wrodzonymi wadami serca?

Przez wiele lat lekarze nie potrafili przewidzieć, które dzieci urodzone z ciężkimi wadami serca mogą w przyszłości mieć trudności rozwojowe – takie jak problemy z koncentracją, nauką czy funkcjonowaniem poznawczym. Dziś, dzięki nowym badaniom, sytuacja zaczyna się zmieniać.

Naukowcy z UCSF Benioff Children’s Hospitals pokazali, że prosty i bezpieczny test tlenowy wykonywany jeszcze w ciąży może pomóc wskazać dzieci najbardziej zagrożone zaburzeniami rozwoju mózgu.

Dlaczego wady serca wpływają na rozwój mózgu?

Wrodzone wady serca są najczęstszą wadą wrodzoną – dotyczą tysięcy noworodków rocznie. U wielu dzieci z takimi wadami rozwój mózgu już w życiu płodowym przebiega inaczej niż u zdrowych rówieśników. Częściej dochodzi do:

• drobnych uszkodzeń mózgu,

• wolniejszego wzrostu jego objętości,

• zaburzeń dojrzewania struktur odpowiedzialnych za uczenie się i uwagę.

Zmiany te są silnie powiązane z późniejszymi trudnościami rozwojowymi.

Na czym polega nowe badanie?

W badaniu sprawdzono, jak naczynia krwionośne mózgu płodu reagują na zwiększoną ilość tlenu, który podawano matce w czasie ciąży (tzw. test hiperoksji matczynej).

Za pomocą rezonansu magnetycznego mózgu, wykonanego przed porodem i po urodzeniu, naukowcy oceniali:

• przepływ krwi w mózgu,

• obecność uszkodzeń,

• wielkość i stopień rozwoju mózgu.

Co odkryto?

Okazało się, że:

• dzieci z wadami serca, których mózg nie reagował prawidłowo na zwiększony tlen, częściej miały uszkodzenia mózgu,

• u dzieci z najcięższymi wadami serca brak takiej reakcji wiązał się z wyraźnie mniejszą objętością mózgu,

• różnice te były widoczne już w okresie okołoporodowym.

Na ilustracjach porównano rozwój mózgu u zdrowego płodu oraz u płodu z ciężką wadą serca – struktury mózgu w tej drugiej grupie były wyraźnie słabiej zaznaczone.

Co to oznacza dla rodziców?

Jak podkreśla Shabnam Peyvandi, główna autorka badania, możliwość wczesnego rozpoznania dzieci zagrożonych problemami rozwojowymi otwiera drogę do realnej pomocy:

• wcześniejszego monitorowania rozwoju,

• lepszego wsparcia rodziny,

• a w przyszłości – być może także leczenia jeszcze w ciąży.

Obecnie większość działań koncentruje się na okresie po narodzinach, jednak wiele dzieci z wadami serca ma mniej dojrzały mózg już przed porodem, a uszkodzenia mogą pojawić się bardzo wcześnie.

Co dalej?

Zespół badaczy pracuje teraz nad tym, jak chronić rozwijający się mózg jeszcze w życiu płodowym. Sam test tlenowy pozwala już dziś wskazać dzieci najbardziej narażone, ale kolejnym krokiem jest znalezienie skutecznych metod wsparcia – zarówno medycznych, jak i środowiskowych, obejmujących także zdrowie i warunki życia przyszłej mamy.

Wyniki badania opublikowano w prestiżowym czasopiśmie Journal of the American Heart Association.

Najważniejsze wnioski:

• Wady serca wpływają nie tylko na serce, ale także na rozwój mózgu.

• Prosty test w ciąży może pomóc wykryć dzieci najbardziej zagrożone.

• Wczesne rozpoznanie

  daje szansę na wcześniejszą pomoc i lepszą przyszłość.

• Badania takie jak to dają realną nadzieję rodzinom dzieci z wrodzonymi wadami serca.